ടെഹ്റാൻ: അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം പുതിയ നിർണായക ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതിനിടെ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾ വീണ്ടും സജീവമാകുന്നു. സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലിന്റെയും പരസ്പര മുന്നറിയിപ്പുകളുടെയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ സമാധാന ചർച്ചകൾക്കുള്ള സാധ്യത പൂർണമായും അടഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നതാണ് നിലവിലെ സാഹചര്യം. ഖത്തറും പാകിസ്താനും ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങൾ മധ്യസ്ഥരായി രംഗത്തെത്തി ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിൽ സന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറുന്നുണ്ട്.
സംഘർഷത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായി മാറിയിരിക്കുന്നത് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കാണ്. ലോകത്തിലെ പ്രധാന എണ്ണവിതരണ പാതകളിലൊന്നായ ഹുർമുസിലെ ഗതാഗതം തടസ്സപ്പെട്ടതോടെ പ്രതിസന്ധിയുടെ ആഘാതം മധ്യപൂർവദേശത്ത് മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ആഗോള എണ്ണവിലയിലും ഊർജവിതരണത്തിലും സാമ്പത്തിക മേഖലയിലും ഇതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം പ്രകടമാണ്. ഏഴ് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ഹോർമുസ് തുറക്കണം; ഉപാധികളുമായി ഇറാൻ.ഏഴ് ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കാനും തുടർന്ന് ആണവപദ്ധതി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിഷയങ്ങളിൽ വിശദമായ ചർച്ചകൾ ആരംഭിക്കാനുമുള്ള നിർദേശമാണ് ഇറാൻ മുന്നോട്ടുവച്ചിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഇതിന് പകരമായി അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങളിൽ ഇളവ് നൽകണം, മരവിപ്പിച്ച ഇറാനിയൻ ആസ്തികൾ വിട്ടുനൽകണം, എണ്ണ കയറ്റുമതിക്കുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ നീക്കണം തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങളും ടെഹ്റാൻ ഉന്നയിക്കുന്നുണ്ട്.
ഇറാന്റെ ആദ്യ നിർദേശം അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് പരസ്യമായി തള്ളിക്കളഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം ചർച്ചകൾ പൂർണമായും അവസാനിപ്പിച്ചിട്ടില്ലെന്നും കൂടുതൽ ചർച്ചകൾ നടക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതെന്നും ട്രംപ് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇതോടെ അമേരിക്കയുടെ അടുത്ത നീക്കത്തിലേക്കാണ് അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധ.സൈനിക മുന്നറിയിപ്പിനൊപ്പം ചർച്ചയ്ക്കും തയ്യാറെന്ന് ഇറാൻ അമേരിക്ക വീണ്ടും സൈനിക നടപടി സ്വീകരിച്ചാൽ നേരിടാൻ തയ്യാറാണെന്ന നിലപാടാണ് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അറാഗ്ചി വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ അതേസമയം പ്രശ്നം നയതന്ത്ര ചർച്ചകളിലൂടെ പരിഹരിക്കാനുള്ള സാധ്യത ഇറാൻ പൂർണമായി തള്ളുന്നുമില്ല.
ഇറാന്റെ പുതിയ നിർദേശത്തിൽ അമേരിക്കയുടെ വ്യക്തമായ മറുപടിക്കായി കാത്തിരിക്കുകയാണെന്നും അറാഗ്ചി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇതോടെ മധ്യസ്ഥ രാജ്യങ്ങൾ വഴിയുള്ള ആശയവിനിമയത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുകയാണ്.
എണ്ണവിലയും സാമ്പത്തിക സമ്മർദവും ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ ഗതാഗത പ്രതിസന്ധി ആഗോള എണ്ണവിപണിയിൽ വലിയ ആശങ്കയാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. എണ്ണവില ഉയരുന്നത് ഇറാനെ മാത്രമല്ല, എണ്ണ ഇറക്കുമതിയെ ആശ്രയിക്കുന്ന നിരവധി രാജ്യങ്ങളെയും ബാധിക്കുന്നതാണ്.മറുവശത്ത് അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങൾ ഇറാന്റെ എണ്ണവിൽപ്പനയെയും സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെയും സമ്മർദത്തിലാക്കുന്നുണ്ട്. അതിനാൽ സംഘർഷം നീണ്ടുപോകുന്നത് ഇരുപക്ഷത്തിനും സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ വർധിപ്പിക്കുന്ന സാഹചര്യമാണുള്ളത്.
മധ്യസ്ഥരായി ഖത്തറും പാകിസ്താനും അമേരിക്കയും ഇറാനും നേരിട്ട് ചർച്ചാ മേശയിലെത്തുന്നതിനുപകരം ഖത്തർ, പാകിസ്താൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ വഴിയുള്ള ആശയവിനിമയമാണ് ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നത്. ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലെ ആശയവിനിമയം സുഗമമാക്കുന്നതിൽ മധ്യസ്ഥരുടെ പങ്ക് നിർണായകമാകുകയാണ്. എന്നാൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് തുറക്കുന്നതിൽ മാത്രം ഒരു ധാരണയിലെത്തിയാൽ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കപ്പെടില്ല. ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതി, അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങൾ, എണ്ണ കയറ്റുമതി, മരവിപ്പിച്ച ആസ്തികൾ, മധ്യപൂർവദേശത്തെ മറ്റ് സംഘർഷങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളും ചർച്ചയുടെ ഭാഗമാകേണ്ടതുണ്ട്.
നിർണായക ഘട്ടത്തിൽ യുഎസ്–ഇറാൻ ബന്ധം നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ യുദ്ധഭീഷണിക്കൊപ്പം നയതന്ത്ര സാധ്യതയും നിലനിൽക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ്. ഇറാൻ ഉപാധികളോടെ ചർച്ചയ്ക്ക് തയ്യാറാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുമ്പോൾ അമേരിക്കയുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് കൂടുതൽ ഉറപ്പുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ ആവശ്യപ്പെടുന്ന നിലപാടാണ് കാണുന്നത്.മധ്യസ്ഥരുടെ ഇടപെടൽ ശക്തമായെങ്കിലും അന്തിമ ധാരണയിലെത്തിയതായി പറയാനാകില്ല. ഹുർമുസ് കടലിടുക്ക് തുറക്കുന്നതിൽ ധാരണയാകുമോ, ഇറാന്റെ ഉപാധികൾ അമേരിക്ക അംഗീകരിക്കുമോ, അതോ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ട് സംഘർഷം വീണ്ടും ശക്തമാകുമോ എന്നതാണ് ഇനി നിർണായകം.
